نمي دانم چرا بچه هاي امروزي نصيحت پذير نيستند!  هرچه مي گوييم اصلا به گوششان فرو نمي رود. هرچه مي خواهند در اختيارشان قرار مي دهيم رايانه و بازي هاي مختلف، كلاس هاي تقويتي، كلاس هاي هنري، ورزشي و تفريحي، مسافرت هاي خارج از شهر و خلاصه هرچه خواسته اند براي آن ها فراهم كرده ايم اما هروقت نصيحت شان مي كنيم انگار نه انگار كه پدر و مادري هم دارند. نمي دانم چرا بچه هاي ما اين قدر لجباز شده اند و نصيحت ما را گوش نمي كنند؟! اين ها صحبت هاي يك مادر است. فردي كه از روزگار و برخي كارهاي فرزندانش دل پردردي دارد. وي كه كارمند يكي از ادارات مشهد است مي گويد: براي رفع نيازمندي هاي فرزندانم دست به هر اقدامي مي زنم تا آن ها در رفاه و آسايش باشند. همسرم نيز شاغل است و درآمد خوبي دارد و خوشبختانه در منزل هم هيچ مشكلي نداريم و اختلافي بين ما نيست اما نمي دانم چرا نسل امروز، حرف  ما را نمي پذيرد؟ يكي از فرزندانم ١٦ ساله است و در مدرسه دانش آموز ممتازي است اما در كارهاي خانه وحتي امور شخصي اش به هيچ وجه حرف مرا گوش نمي كند. به تازگي با يكي از هم كلاسي هايش خيلي رفيق شده و متاسفانه اخلاق فرزندم خيلي تغيير كرده است. پرخاشگري مي كند و هرچه مي گوييم، نمي پذيرد. حتي افرادي كه براي او الگو هستند فرزندم را نصيحت كرده اند اما نمي دانم چرا اين نصيحت ها اثر نمي كند. هميشه مي گويد شما ما را درك نمي كنيد! نمي دانم كه براي درك آن ها چه بايد بكنيم؟

خوش به حال قديمي ها ! 
همسر اين خانم نيز مي گويد: بعضي وقت ها به امكانات و تسهيلاتي كه براي بچه هايمان ايجاد كرده ايم غبطه مي خورم چرا كه مادر گذشته به هيچ وجه چنين امكاناتي نداشتيم. اصلا جرات نداشتيم بالاي حرف بزرگ ترها حرفي بزنيم. خيلي مطيع بوديم و اگر مخالف صحبت هاي پدر و مادرمان بوديم، حداقل آن را علني نمي كرديم. اما الان بچه هاي ما خيلي راحت جلوي ما مي ايستند و مخالفت مي كنند و ... خوش به حال قديمي ها. پاي صحبت شهروندان كه مي نشينيم، متاسفانه بيشتر آن ها معتقدند كه بچه هايشان كمتر نصيحت پذير هستند. اين معضل هم در خانواده هاي مرفه و هم در خانواده هاي محروم به چشم مي خورد و منحصر به طبقه خاصي از اجتماع ما نيست. البته ناگفته نماند كه بسياري از خانواده ها از فرزندان خود راضي هستند و معتقدند نصيحت آن ها را به راحتي مي پذيرند. يكي از شهروندان در اين باره مي گويد: شكر خدا سه فرزند دارم و از همه شان راضي ام. پسر بزرگم ٢ سالي است ازدواج كرده و زندگي خوبي دارد. ٢ فرزند ديگرم در حال تحصيل هستند و بچه هاي قانع و حرف گوش كني هستند. مي پرسم چرا اين چنين هستند، به ويژه كه بسياري از اوليا آرزوي داشتن اين چنين فرزنداني را دارند؟ او مي گويد: هنگام ازدواج با همسرم قرار گذاشتيم كه در زندگي مشتركمان به هيچ وجه به هم دروغ نگوييم. قناعت و ساده زيستي را پيشه كرديم و دنبال رزق و روزي حلال بوديم. از همه مهم تر اين كه به نصايح بزرگ ترهاي خود توجه كرديم و تاكنون از نصيحت هاي آن ها هيچ آسيبي نديده ايم. سعي ما هميشه اين بوده كه فرزندان خود را با صداقت، ديانت و ساده زيستي بزرگ كنيم و تاكنون در اين راه با توكل به خدا موفق بوده ايم.

شيوه هاي نصيحت
كارشناسان اجتماعي جامعه در مورد نصيحت معتقدند كه هركسي در حد توان و قدرت خود لازم است ديگران را نصيحت كند و نسبت به آنان بايد خيرخواه باشد.
رنجبران از مشاوران خانواده مي گويد: مهم ترين نكته قبل از نصيحت افراد اين است كه آنان را در برابر هر موضوع، حادثه، واقعه، فاجعه و ... آگاه و روشن كنيم. وي در توضيح بيشتر اين قضيه گفت: معتقدم، نسل امروز را بايد آگاه كرد. آگاهي، روشن بيني و خودشناسي آن ها بسيار ضروري است و امروز در عصري قرار داريم كه فرزندان ما به امور تربيتي بسيار نيازمند هستند. بهترين سن براي اين حركت و رسيدن به اين هدف، دوران دبستان است و مي توانيم با برنامه ريزي هاي اصولي و مبنايي به نتيجه مناسب برسيم. متاسفانه نسل امروز ما براي نصيحت، خيلي اهميت قائل نمي شود ضمن اين كه انجام نصيحت براي چنين نسلي بسيار سخت است و نصيحت ها با روش هاي سنتي و قديمي جواب نمي دهد. وي گفت: رابطه محبت آميز اوليا و فرزندان، توجه به جزيي ترين حركات، حرف ها، مهارت ها و نيازهاي بچه ها كه معمولا ازديد والدين پنهان مي ماند موجب تقويت اعتمادبه نفس و بروز خلاقيت هاي فرزندان مي شود. وي تذكر مداوم، سرزنش و نصيحت كردن زياد، پيش گله، شكايت دايمي و انتظار زياد از حد را براي فرزندان موثر ندانست و گفت: در جامعه ما و با توجه به گذر از يك جامعه سنتي به جديد، بايد شكل و شيوه هاي نصيحت را تغيير دهيم و بايد بپذيريم كه چه بسا نسل امروز و به ويژه جوانان ما در برابر نصيحت، واكنش نشان دهند. البته از نقش منفي برخي برنامه ها، سريال هاي صدا و سيما، فيلم هاي غيراخلاقي غربي كه با جامعه ما متضاد و كاملا ناهمخوان است نبايد غفلت كرد. با توجه به اين اوضاع و به ويژه فاصله زياد اوليا و فرزندان در جامعه امروز بايد براي ايجاد وابستگي بين اعضاي خانواده و تحكيم روابط اجتماعي از شيوه هاي نوين تر در بحث نصيحت استفاده كرد. شيوه وراهكارهايي كه جذاب و مورد اقبال همه، خصوصا نسل جوان باشد.
راهكارها
نصيحت كردن داراي شرايطي است. يك عضو هيئت علمي دانشگاه نيز در اين باره مي گويد: هنگام نصيحت بايد رفتار مورد انتقاد را مشخص و آن را تا حدامكان واضح و روشن بيان كرد. هميشه مشخص كنيد كه هدف شما از نصيحت يا انتقاد چيست؟ صباغ افزود: اطمينان حاصل كنيد رفتاري را كه مورد نصيحت قرار مي دهيد قابل تغيير باشد و از عباراتي همچون «نظرشخصي من اين است» استفاده نكنيد و از تحميل نظر خود پرهيز كنيد. موضوع را هيچ گاه طولاني و نصيحت را به سخنراني تبديل نكنيد زيرا بچه هاي امروزي شنونده هايي كم حوصله و كم صبر هستند و توجهي به نصايح نمي كنند. به هر حال، اجازه ندهيد گفته هاي شما از احساسات منفي تان رنگ بگيرد و مراقب باشيد كه صدايتان بلند و لحن كلام تان خشن و طعنه آميز نباشد. از ژست هاي خشم آلود مانند گره كردن مشت، اخم كردن، گره به ابرو انداختن و نظير اين ها بپرهيزيد. در نصيحت كردن بايد حالت و رفتار شما، گفته هاي تان را تقويت كند نه اين كه آن را نفي كند. هميشه سعي كنيد نصيحت را در زمان و مكان مناسب ابراز كنيد و اگر نتيجه مثبتي به دنبال داشت، فرد را تحسين كنيد.

خيرخواهي
نصيحت از نظر مفهوم به معني پند و اندرز نيست بلكه به معناي خيرخواهي و مصلحت انديشي صادقانه و واقع بينانه نسبت به ديگران است. از امام محمدباقر(ع) روايت است كه نصيحت و خيرخواهي مومن بر مومن واجب است. (كافي ج ٢ ص ٢٠٨)
امام صادق(ع) نيز فرمود: «بر مومن واجب است كه براي مومن در حضور و غياب خيرخواهي كند.» ( كافي ج ٢ ص ٤٠٨)
پيامبراكرم(ص) نيز فرموده است: «از نصيحت كردن فرزند در حضور ديگران خودداري كنيد كه نه تنها نتيجه بخش نيست بلكه موجب لجاجت فرزند مي شود»(تحف العقول - ص ٨٤)
در اين روايت علاوه بر تاكيد به نصيحت كردن والدين به فرزندان خود و نقش هدايت گري والدين، آداب نصيحت كردن را هم آموزش مي دهد.
يعني نصيحت بايد به گونه اي باشد كه شخصيت  فرزندان را زير سوال نبرد و باعث سرزنش كردن آن ها نشود. نصيحتي موثر و نتيجه بخش است كه با حفظ و كرامت انساني همراه باشد والا لجبازي فرزند را به همراه خواهد داشت به ويژه در نسل جوان كه شخصيت آن ها درحال تكامل و رشد است. همواره از سرزنش و ملامت با درشتي و تحكم و عصبانيت و به رخ كشيدن خدمات پيشين و يا به رخ آوردن ديگران بايد پرهيز كرد.
از خطاهاي جزيي و كوچك چشم پوشي كرد و درمورد خلاف كاري فرزند قبح شكني نشود و جرات پيدا نكند گناهان و خلاف هاي ديگري را انجام دهد.
آنچه به وسيله تجربه ثابت شده و علم روان شناسي نيز آن را تاييد مي كند اين است كه اثرات پند و اندرز غيرمستقيم بر انسان ها بيش از پند و اندرز مستقيم است. بخشي از اين كار از طريق داستان، الگوهاي خوب و تمثيل انجام شدني است.
چند نكته هنگام نصيحت
تذكر و نصايح والدين به هيچ عنوان نبايد در خارج از منزل و در حضور دوستان فرزند باشد زيرا باعث احساس حقارت آن ها مي شود.
اندازه و مدت صحبت و طرز بيان و موقعيت ها بسيار مهم است. صحبت هاي طولاني باعث خستگي و گوش نكردن بچه ها مي شود. به والدين توصيه مي شود هنگام نصيحت كردن و تذكر هميشه سخني بگويند كه خود به آن معتقدند و آن را عمل مي كنند.
طرز بازخواست كردن و توضيح خواستن از فرزندان اگر با تهديد و خشونت باشد اثرات نامطلوبي دربر خواهد داشت.
شنونده خوبي باشيد
تلاش كنيد دربرخورد با بچه ها، شنونده خوبي باشيد و هيچ گاه افكار آن ها را به مسخره نگيريد و با عقايد آن ها مخالفت نكنيد. تا مي توانيد از نصيحت كردن مستقيم پرهيز كنيد و از كساني كه مورد قبولش هستند به طور مستقيم انتقاد نكنيد. همواره درجستجوي يافتن انگيزه و علت رفتار نادرست او باشيد و اين را بدانيد كه هرگز نگوييد براي تربيت دير شده است، هيچ گاه براي اصلاح دير نيست.
در تصحيح اشتباهات و در تفهيم حقايق به او شتاب نكنيد و اجازه دهيد خودش به مقابله با بحران هاي زندگي برخيزد و در آن لحظه، صحبت شما بهترين پشتيبان اوست.
و فراموش نكنيد كه حضرت علي (ع) فرموده است: «آداب و رسوم خود را به فرزندان تان تحميل نكنيد زيرا كه ايشان براي روزگاري جز روزگار شما آفريده شده اند.»