اين مشكل مي شوم. چندي پيش هنگام خريد يك دستگاه يخچال و فقط به دليل حرف يكي از دوستان، متاسفانه يخچالي خريداري كردم كه پس از يك ماه دچار اشكال فني شد و... در حالي كه اگر قبل از خريد با اهل فن، مشورت كرده بودم به اين اوضاع و احوال دچار نمي شدم.
محلاتي شهروندي است كه با اين صحبت ها به سوال ما مبني بر اين كه «دهن بين هستيد يا نه؟» پاسخ مي دهد. او مي گويد: بارها و بارها به خاطر دهن بيني دچار خسارات مالي شده ام ضمن اين كه در برخي از امورخانوادگي هم لطمه هاي روحي بسياري به من وارد شده است.
همه آشنايان و فاميل به من مي گويند اين قدر دهن بين نباش، خودت عقل داري و خودت بايد قضاوت كني و... اما متاسفانه نمي توانم!
خوب نيست
دهن بيني نشانه ضعف است و تا مي توانيم نبايد به اين پديده توجه كنيم. حسين آبادي كارمند است و درباره دهن بيني مطلب جالبي را عنوان مي كند. او مي گويد: وقتي انسان داراي عقل، درايت و مديريت است چگونه به دهن بيني دچار مي شود؟ من در ميان آشنايان و فاميل، افرادي را سراغ دارم كه متاسفانه هر حرفي را بدون تحقيق و آگاهي، مي پذيرند و بعضي اوقات دهن بيني آنان به حدي است كه در ميان فاميل و دوستان موجب اختلاف و دعواهاي خانوادگي مي شود و متاسفانه وقتي متوجه اوضاع و احوال مي شوند كه كار از كار گذشته است و به قول معروف گره كوري به كارها زده اند كه با دندان هم باز نمي شود. اين معضل در اجتماع ما بسيار زياد ديده مي شود. در محل كار، در صف هاي مختلف نان، بانك و... مي بينيم كه يك نفر حرفي مي زند و خيلي ها سريع آن را مي پذيرند بدون اين كه به جوانب و عواقب آن توجه كنند.
يكي از بازتاب  هاي دهن بيني، بحث شايعه پراكني است كه خود ما به آن دامن مي زنيم. يك حرف بيهوده و حتي پوچ را بدون تحقيق مي پذيريم و جالب اين كه آن را با آب و تاب فراوان براي ديگران بازگو مي كنيم.
دهن بين يعني چه؟
در كتاب «فرهنگ بزرگ سخن» نوشته دكتر حسن انوري درباره فرد دهن بين نوشته شده است: فردي كه تحت تاثير حرف هاي ديگران، نظر و عقيده اش تغيير مي كند و ثبات و استقلال فكري ندارد. درباره دهن بيني نيز اشاره شده كه «تغيير كردن نظر و عقيده كسي تحت تاثير حرف هاي ديگران و نداشتن ثبات و استقلال فكري.» درباره اين پديده و اين كه دهن بيني چه آثار مخرب و نتايجي به دنبال دارد، پاي صحبت يك كارشناس اجتماعي نشستيم. رنجبران درباره اين معضل معتقد است: دهن بيني نشانه ضعف افراد و نداشتن اعتمادبه نفس است. فرد دهن بين به دليل نداشتن آگاهي، اطلاعات و توانايي نداشتن در برقراري ارتباط خوب و موثر با ديگران، دچار اين پديده مي شود. از سوي ديگر بايد اذعان كرد كه بسياري از افراد جامعه ما قدرت تصميم گيري ندارند و به عبارت ديگر براي هركاري هرچند ساده و پيش پاافتاده، منتظر ارائه نظر و راي ديگران هستند. ضمن اين كه به دليل نداشتن استقلال فكري مدام دچار چالش هستند و نظر و عقيده شان تحت تاثير ديگران و حرف ها قرار مي گيرد و اين موضوع مي تواند براي فرد به عنوان يك بيماري تلقي شود.

ضرورت افزايش اطلاعات
بسياري از كارشناسان اجتماعي معتقدند براي مقابله با دهن بيني بايد اطلاعات و آگاهي فرد را افزايش داد. ضمن اين كه توانايي تصميم گيري چنين افرادي بايد تقويت شود. براي رسيدن به اين هدف ابتدا كانون خانواده بايد مورد توجه قرار گيرد. خانواده اولين اجتماعي است كه شخصيت افراد درآن شكل مي گيرد و بايد فرزندان در چنين محيطي به خودباوري برسند.
نقش پدر ومادر در تقويت باورهاي ديني و اعتقادات مذهبي، توجه به عواطف و احساسات كودك و ارتقاي اعتماد به نفس فرزندان، از جمله نكاتي است كه مي تواند فرد را در برابر دهن بيني مصون كند. از سوي ديگر از نقش مدرسه و آموزش هاي مشاوره اي نبايد غفلت كرد. محيط مدرسه و آموزش ها بايد به گونه اي باشد كه كودكان، نوجوانان و جوانان ما به اين معضل دچار نشوند و حتي از آن فاصله بگيرند.
چه بايد كرد
فرد دهن بين به دليل ضعف استقلال فكري همواره دچار مشكل و چالش در زندگي خواهد بود چرا كه حرف ديگران بر او تاثير مي گذارد. پذيرفتن حرف ديگران نبايد خيلي سريع و بدون انديشه و تعمق باشد. در توصيه هاي ديني ما نيز مشورت كردن، انديشه در كارها، توجه به حرف بزرگان وريش سپيدان جامعه كه داراي علم و تجربه هستند، مورد تاكيد قرار گرفته است.
حضرت علي(ع) فرموده است: «هركه پيش از كار بينديشد، درست كاري او بسيار باشد» براي افراد دهن بين نيز اين توصيه ها پيشنهاد شده است: به سادگي هر حرفي را نپذيريد و با افراد متخصص، مشورت كنيد. گرفتن راهنمايي از ديگران عيب نيست زيرا توانايي شما را در برقراري ارتباط و كسب اطلاعات بيشتر نشان مي دهد. براي ارتقاي اطلاعات و آگاهي خود بيشتر مطالعه كنيد. تجربه هاي موفق ديگران را به كار گيريد و بدانيد كه هر تجربه اي به آساني به دست نمي آيد.
هم فكري و تبادل نظر با بزرگان فاميل كه خود نوعي مشورت محسوب مي شود و تامل و تعمق در انجام هركاري مي تواند شما را از اين معضل نجات دهد. استفاده از خدمات مراكز مشاوره و پزشكان متخصص نيز براي اين افراد توصيه مي شود.